ترجمه تقديم مي شود به دوستان عزيزم مجتبي ذوقي، امين قدمي و بروبچه هاي استوديو رازان فيلم امين علي نيا / خرداد 95
يک روز صبح مثل هر روز ديگري در مونيخ
شهري که سنت و مدرنيته، شادمانه در جوار يکديگر وجود دارند
اين تابستان، شهر زيباي ما
ميزبان بيستمين دوره بازيهاي المپيک خواهد بود
آنجا، در مرکز محوطه آينده المپيک برج المپيک قرار دارد
و در کنار آن ميدان مسابقات المپيک است
براي بسياري از بازديدکننده ها مونيخ به نوعي بهشت آلمان محسوب مي شود
ما مطمئنيم، شما هم با ما موافق خواهيد بود
خب، کسي نمي تونست پيش بيني کنه بعدا چه اتفاقي خواهد افتاد
از طريق امواج آسوشيتدپرس و یونایتد پرس اینترنشنال
عصر شما بخير اين پل مندل هست که گزارش ميده
يک ضرب الاجل ديگه هم سر رسيد و گذشت
اونها دستهاشون رو از سمت جلو بسته بودند دستهاشون اين شکلي بسته شده بود
کاملاً يک تجربه ترسناک بود
يه فيلم جيمز باندي نبود اون يک اتفاق واقعي بود
ـ من فقط مي خوام بدونم چه اتفاقي افتاد ـ بازي ها بايد ادامه پيدا کنه
به نظر مياد ضرب الاجل براي ما تا کمتر از يک دقيقه ديگه فرا مي رسه
ـ باورنکردنيه ـ اسپيتز يه يهوديه، و بيم اون ميره که
يه نيت مي تونه حمله کردن به اون باشه
پشت اونها يه چريک عرب بود با يه جور سلاح توي دستش
همه چيز به نظر مي رسه که
تنها يک سال و سه ماه بود که من با آندره اسپيتزر زندگي کرده بودم
اما اين ازدواج يک جورهايي تاثير عظيمي بر من گذاشت
جوري که گاهي اوقات يک عمر به نظرم مياد
من به کلاس شمشيربازي رفتم و اون تصادفاً استاد شميربازي من شد
من به هيچ وجه نمي دونستم که اون اسرائيلي بود
اون هلندي صحبت مي کرد اما با يه لهجه جزئي
خب من فکر کردم شايد اون اهل اروپاي شرقي يا يه جايي شبيه به اينه
آنکي اسپيتزر
اون چيزي در وجود خودش داشت که واقعا من تجديد نظر کردم
اون صلح و صفاي خيلي زيادي نسبت به خودش داشت
و البته همينطور با مردم دور و برش
اين براي من خيلي جذاب بود چون
من خيلي اهل صلح و سازش با بقيه و هرکسي نبودم
و مطمئناً نه با خودم
با شخصيتي که اون داشت سخت بود که عاشقش نشي
من عضوي از يک خانواده فلسطيني هستم
که در سال 1948 از روستايمان در جليله از دست گروههاي صهيونيست گريختيم
به عنوان پناهنده، خانواده ام از اردوگاهي به اردوگاه ديگر نقل مکان کرد
قبل از اينکه نهايتاً تو اردوگاه شتيلا در بيروت به پايان برسه
وقتي که بزرگ مي شدم با خودم مي گفتم آينده اي براي ما وجود نداره
مگراينکه ما به فلسطين برگشته باشيم
اگر ما بازنگشته باشيم من مثل يک پناهنده تمام زندگي ام رو
محروم از هر نوع حقوق انساني خواهم گذراند
بنابراين من به جنبش آزادي بخش پيوستم
و يک تفنگ بهم دادند و آموزش ديدم که چطور ازش استفاده کنم
براي اولين بار در زندگيم احساس غيرت کردم احساس کردم حقيقتاً يک فلسطيني ام
نه تنها يک پناهنده پست و رنجور نبودم
بلکه يک مبارز انقلابي براي يک جنبش بودم
من از سال 1967 به انقلاب پيوستم
ـ کدام انقلاب؟ ـ انقلاب فلسطين
اين دوره باقي زندگي ام رو تحت تاثير قرار داد
شما فقط ببينيد من چه شکلي مجبورم اين مصاحبه رو انجام بدم
سالهاي سال بعد هنوز در خفا و پنهاني
ما در شمالي ترين نقطه بين لبنان و اسرائيل زندگي کرديم
و راه خروج به هيچ جايي نبود
اونها تصميم گرفتند تا آکادمي شمشيربازي شون اونجا باشه
اون (آندره) مدام در حال رفتن از شهري به شهر و از روستايي به روستاي ديگه بود
تا تلاش کنه به جوان ترها آموزش بده
بواسطه هنر شمشيربازي آموزش بده که به همديگه احترام بگذارند
چون شمشير بازي يک ورزش خشونت آميزه
شما يک اسلحه در دست داريد قراره شما به يک نفر حمله کنيد
اگر صحيح بهش حمله کنيد، اونوقت شما امتياز کسب مي کنيد
اما اون (آندره) سعي کرد به جوان ترها آموزش بده
چطور از ميان اين خشونت راهي باز کنند
براي احترام گذاشتن به حريفشون
زندگي در اونجا سخت دشوار بود اما من سالي که اونجا زندگي کرديم رو
بعنوان زيباترين و شگفت انگيزترين سال تمام زندگي ام به خاطر دارم
من به شکل موظفي چندتايي تور آموزشي توي لبنان گذروندم
بعد رهبري ما رو براي گذروندن دوره آموزش ويژه به ليبي فرستاد
دوره آموزشي سخت و پيشرفته بود
ما براي مدت يک ماه اونجا بوديم
به نظر من اومد که ما داريم آموزش خيلي ويژه اي مي بينيم
ما داشتيم احساس مي کرديم که يک چيز بزرگي در راهه
اون هميشه در خواب مي ديد که يک بار در المپيک حضور داشته باشه
سال ها قبل قبل از اينکه بشناسمش
اون گفت که در مورد اين فکر مي کرده که يک بار به بازيهاي المپيک بره
سال 1972 تيم المپيک اسرائيل
چون من فکر مي کنم براي هر ورزشکاري اون اوج زندگي حرفه اش باشه
براي آندره و باقي تيم اسرائيل
برگزاري المپيک 1972 اهميت ويژه اي داشت
چون اونها در مونيخ برگزارش مي کردند در آلمان، محل تولد نازيسم
حسي وجود داشت که گويا اين يک رويداد عظيم براي تيم اسرائيل بود
تا برن و حضور زيبنده داشته باشند
و از اين رو حضورشان در دهکده المپيک
همانا حضور آنها در جشن افتتاحيه
وقتي تيمشان زير پرچم ستاره داوود رژه مي رفت
لحظات بسيار عاطفي بودند
آلماني ها اين بازي ها را مثل فرصتي ديدند
براي زدودن خاطرات منفي بسياري که هنوز تا آن زمان از المپيک 1936 برلين وجود داشت
المپيکي که نازي ها براي مقاصد تبليغاتي از آن سوء استفاده کرده بودند
بيست و هفت سال پس از پايان جنگ
مونيخ يک فرصت ايده آل براي نمايش دادن چهره اي دموکراتيک جديد
از آلمان به تمام دنيا بود
اغراق در خودماني شدن بود
يک جور تلاش گسترده بود که مستقيم توي ذوق شما مي زد
جرالد سيمور گزارشگر خبري شبکه تلويزيوني ايديپندنت
تا همه چيز باز، مدرن و عاري از گذشته به نظر برسه
برای کمک به ترویج این تصوير جديد غیر نظامی از آلمان
مسائل امنيتي تعمداً شل و ول گرفته شد
ورود پليس به محوطه المپيک ممنوع گشت
و بجاي آنها 2000 افسر امنيتي غير مسلح بودند
ملبس به تجهيزات و لباسهاي مخصوص طراحي شده
ژاکوف اسپرينگر مربی وزنه برداری اسرائیل
.
اما براي بعضي از نفرات تيم اسرائيل پاک کردن گذشته کار ساده اي نبود
پدر من، 5 بار در بازيهاي المپيک شرکت کرده بود
پنج دفعه چيز خاصيه
او سال 1921 در لهستان متولد شد
و پدرش (پدربزرگم) اصالتاً اهل آلمان بود
و فکر مي کردند چون اون آلماني حرف مي زنه پس اتفاقي براي اونها نخواهد افتاد
الکس اسپرينگر
بنابراين تمام خانواده در طول زمان جنگ توي لهستان موندند
اما پدر من به روسيه گريخت
اون نخواست بمونه چون از اين ترسيده بود که چيزي براي اونها اتفاق خواهد افتاد
و تمام خانواده
برادرهاش، خواهرهاش و پدر و مادرش
در لهستان کشته شدند
اون تنها کسي بود که زنده مانده بود
سي و شش سال بعد از المپيک نازي ها
داخائو، اولين نمونه از اردوگاه هاي مراقبت، انتخاب شده
برای یک مراسم یادبود در المپیک
تيم اسرائيل به محل تشريفات آمده
همراه با رقبایي از بسیاری از کشورهای اروپایی
داخائو تنها 6 مايل از استاديوم مونيخ فاصله دارد
من فکر مي کنم اين براش خيلي سخت بود با تمام خاطراتي که داشت
از خانواده اش و آنچه که آلمانها بر سرشون آوردند
من فکر مي کنم اون چنين احساسي داشت
اما شايد اينطور هم بود براش که
چيزي رو نشون آلمان ها بده
که "بفرما، اين منم که برگشتم" به بازي هاي المپيک
و شما
شما واقعاً نمي تونيد من رو نابود کنيد
اسپيتز هنوز اونها رو عقب نگه داشته اون نيم متر جلوتر از بقيه است
اون سمت نزديک يکي.. اما اسپيتز قصد داره تمومش کنه! بله، اسپيتز برنده مدال طلا شد
مارک اسپيتز، ايالات متحده آمريکا
و اون سوت بهرحال به صدا درمياد و ايالات متحده آمريکا
رکورد شکسته نشده خودش رو حفظ کرد مگر اينکه
داور ميگه سه ثانيه ديگه بازي ادامه داره
تنها راهي که اونها مي تونن امتياز کسب کنن اينه که از پرتابهاي بلند استفاده کنند
و اونها بدستش آوردند خداي من، اينو باور نمي کنم
اصلا اينو باور نمي کنم روسها مدال طلا رو گرفتند
براي نخستين بار اتحاد جماهير شوروي پيروز شد
کاملا فوق العاده اس دختره عاشق تک تک اين لحظه هاس
خودم و دو نفر ديگه از ليبي به آلمان سفر کرديم
دو روز قبل از عمليات
ما به هتلي رفتيم که رهبر گروه قبلا آدرسش رو بهمون داده بود
اونجا ما بقيه اعضاي تيم رو ملاقات کرديم
گروه هاي ديگه از سه و دو سرکرده که چند وقتي بود توي مونيخ بودند
روزهاي بعد من و دوستم
رفتيم به تماشاي يکي دوتا از بازي هاي واليبال توي پارک المپيک
هنوز به ما نگفته بودند که هدف عمليات قرار بود چي باشه
بعد از یکی از مسابقات اون گفت هي! يه تيم لبناني هم اينجاست
من مي خوام برم اونور که يه سلامي بهشون بکنم
و من که از هلند رسيده بودم بهش گفتم مگه عقلت رو از دست دادي؟
اونها لبناني هستند
اسرائيل يه جورايي با لبنان در جنگ بود
اون گفت: آنکي، اين دقيقاً تمام چيزيه که المپيک قراره باشه
اينجا من مي تونم برم پيششون و باهاشون حرف بزنم و اين چيزيه که المپيک ها بخاطرش برگزار مي شن
بعد اون رفت اونطرف و پرسيد نتايج شما چطور بودند؟
و من اهل اسرائيل هستم و بازيها چطور پيش ميره؟
من در کمال حيرت ديدم که اونها هم بهش پاسخ دادند
اونها با آندره صحبت کردند و باهاش دست دادند
آنکي اسپيتزر
و اونها هم از آندره در مورد نتايجش پرسيدند
من هرگز فراموش نمي کنم وقتي رو که اون گشتي در اطراف زد و به سمت من برگشت
و با لبخند بزرگي که به صورتش داشت به من گفت
ديدي؟ اين همون چيزي بود که هميشه روياش رو داشتم
بعد از ده روز، شمشيربازهاي آندره مسابقاتشون رو تموم کردند
و آندره و آنکي به هلند سفر کردند تا وقتشون رو با بچه شون «آنوک» بگذرونند
بچه اي که مراقبتش رو به والدين آنکي سپرده بودند
صبح روز بعد ساعت 10 اون مجبور بود سوار قطار مونيخ بشه
آندره يه کم دير از خواب بيدار شد
ما به ايستگاه قطار رفتيم و قطار اونجا رو ترک کرده بود
من مستاصل و درمانده بودم چون فکر مي کردم اون قراره تو دردسر بيافته
براي اينکه اونها (تيم) اونجا منتظر بودند تا آندره برسه به مونيخ
آندره گفت خب، يه روز ديگه با توام
من گفتم: نه! بيا ايستگاه قطار ديگه رو که 30 مايل جلوتره امتحان کنيم
بعد ما به سرعت به ايستگاه بعدي رفتيم
و در آیندهوون تو هلند بود که آندره پريد توي قطار
بدون بليت قطار هنوز توي ايستگاه بود
من هنوز خودم رو به ياد دارم که کنار قطار در حال دويدن بودم
و آندره اونجا رو ترک کرد
و اون آخرين بار بود که من ديدمش
شب چهارم سپتامبر شبي که آندره به دهکده بازيها رسيد
هيئت اسرائيلي شب رو بيرون از دهکده با تماشاي
نمايش «نقب زن در سقف» مي گذروند
اونها نيمه هاي شب به دهکده برگشتند
شب عمليات
ما براي صرف شام به رستوران ايستگاه راه آهن رفتيم
اونجا ما با سردسته سازمان آشنا شديم
کسي که براي اولين بار به ما گفت هدف عمليات ما چي بود
من خيلي احساس افتخار کردم
که براي اولين بار قادر بودم با اسرائيل مقابله کنم
پاسپورتها و وسايلمون از ما گرفته شد
براي اينکه هيچ سرنخي وجود نداشته باشه که ما چه کساني بوديم
بعد همگي به دهکده بازي ها رفتيم
همين که داشتيم از حصار بالا مي رفتيم
به گروهي از ورزشکاران آمريکايي برخورديم
که بعد از خوشگذروني شبانه داشتند يواشکي وارد دهکده مي شدند
يادمه که همگي مست بودند
نکته مضحک اينه که درواقع ما به همديگه کمک کرديم که از حصارها بالا بريم
من دستهام رو پنجه گرفتم
و ما يکي از اونها رو بلند کرديم تا داخل دهکده بشه
تشکر کرديم و خداحافظي کرديم
روزها قبل از حمله، سرکردگان تروريست ها به کمک يکي از اعضاي تيم آلمان شرقي
وارد دهکده بازيها شده و مسيرهاي دهکده المپيک رو ياد گرفته بودند
.
حالا آنها مي توانستند مستقيماً سراغ اقامتگاه مردان اسرائيل بروند
مه به سمت ساختمان هدايت شديم
هر کدام از ما يک ساک ورزشي حمل مي کرد
که با سلاح هاي پنهان شده زير لباس ها پر شده بود
به هرکدوم از ما يک کار خاص سپرده شده بود
کار من نگهباني دادن بيرون ساختمان همزمان با وارد شدن بقيه بود
اسرائيلي ها تو 5 آپارتمان مستقر بودند
آپارتمان نخست، اقامتگاه مربيان تيم بود
تروريست ها اول وارد اونجا شدند
همين که اونها در رو شکستند، مربي کشتي موشه وينبرگر سعي کرد اونها رو متوقف کنه
اما تير خورد و زخمي شد
رهبر گروه به اتاق اولي رفت
اما متوجه نشد که يکي از اسرائيلي ها پشت سرشه
غافلگيرانه بهش حمله و اسلحه اش ازش گرفته شد
يکي ديگه از اعضاي گروهمون وحشت زده به اون اسرائيلي شليک کرد
تروريست ها از «وينبرگر» که قبلا شديداً زخمي شده بود خواستند
که به اونها نشون بده بقيه اسرائيلي ها کجا هستند
به زور اسلحه، او آنها را به آپارتمان قبلي شماره 2 راهنمايي کرد
که رشته اي از ورزشکارها آنجا اقامت داشتند
و آپارتمان شماره 3 که وزنه بردارها و کشتي گيرها را در خود جاي داده بود
وينبرگر اينطور حساب کرده بود که ممکنه اونها فرصتي داشته باشند
براي غلبه کردن به تروريست ها
من از رختخواب جستم و زدم بيرون
تنها خودم رو ايستاده مقابل يک تروريست يافتم
که نقاب چشمي و ژاکت زرد پوشيده بود
درحالي که تروريست ها تمام پنج هم اتاقي «گاد زاباري» رو در اختيار دارند
حالا، «ديويد برگر» وزنه بردار پيشنهاد مي کنه که اونها به تروريست ها حمله کنند
با گفتن اين که ما چيزي براي از دست دادن نداريم
اما مرد مسلح مي فهمه و با نوک مسلسلش به کمر زاباري فشار مياره
و بهش دستور ميده که به سمت خروجي بره و به آپارتمان شماره يک برگرده
و اينطور شد که من اومدم و اولين نفر صف شدم
دوستانم با سرهاي خميده پشت سر من بودند
من کمي احساس گيجي کردم وقتي که يکدفعه ديدم
يکي ديگه از تروريست ها که نقاب چشمي به سر داشت در امتداد من ايستاده بود
يکدفعه واقعيت چيزي که داشت اتفاق مي افتاد من رو تکون داد
همين که نزديکتر شدم اون بهم دستور داد که از اين سمت برو
اما همين که اون داشت بهم دستور مي داد
من کلاشينکفش رو کنار زدم و گريختم
اون 2 يا 3 رگبار گلوله به سمت من شليک کرد
اما من به گلوله ها فکر نکردم من فقط دويدم
من حدود 70 متر دويدم
و بعد از بالاي حصار دهکده پريدم و به اولين ساختماني که ديدم وارد شدم
همين که «گاد زاباري» گريخت
موشه وينبرگر که قبلا زخمي شده بود قهرمانانه روي تروريست ها پريد
او گلوله خورد و کشته شد
ما دستوري براي کشتن نداشتيم
ما فقط وقتي مجبور بوديم اين کارو بکنيم که اوضاع ناجور و اشتباه مي شد
من صداي چند شليک شنيدم براي همين به طرف پنجره دويدم
و بعد فهميدم موشه وينبرگر
بيرون در روي پياده رو
پرت شده بود
اون بدون اينکه چيزي تنش باشه برهنه بود
شموئل لالکين رئیس تیم اسرائیل
و من ديدم که اون مرده چون دوروبرش رو خون پر کرده بود
اين زماني بود که فکر کردم کسي به ما حمله کرده
اين اي.بي.سي است
من «جيم مک کي» هستم که در اين لحظه بصورت زنده با شما صحبت مي کنم
از دفتر مرکزي اي.بي.سي، مونيخ آلمان غربي
بازيهاي آرام و بي سروصداي المپيک به چيزي تبديل شدند که
آلمان ها نمي خواستند بشه المپيک وحشت
من اولين تماس تلفني رو داشتم از طرف رئيس تيم
دان شيلون تلويزيون اسرائيل
صبح امروز ساعت 6 و اون بمن گفت که عربها اونجا هستند
و يک نفر از اسرائيلي ها کشته شده
اسمش (مقتول) موشه وينبرگره
خبرنگار اسرائيلي
و من ديدم که بعد از يک ساعت جسدش رو بيرون آوردند و گذاشتند تو آمبولانس
جسد سوراخ سوراخ شده بود
که به اين معنيه که اون با يک مسلسل کشته شده
نه با يه اسلحه معمولي
من خوابيده بودم
پدر و مادرم اومدن که بيدارم کنند و اونا گفتند
ما همين الان از راديو شنيديم که يه حمله اونجا اتفاق افتاده
توي اقامتگاه اسرائيل در دهکده بازيهاي المپيک
يکي از اسرائيلي ها رو کشتند و اونها ميگن مربي بوکس بوده
من مي دونستم که مربي بوکسي اونجا نبود بنابراين از رختخواب جستم بيرون
با خودم مي گفتم اگه اون (مقتول) مربي بوکس نيست پس کدوم مربي ميتونه باشه؟
نکنه آندره است؟
اونها چندتا اسرائيلي رو بعنوان گروگان تو ساختمان نگه داشتند؟
حدود 16، 17 تا
سيزده عضو تيم اسرائيل گروگان هستند
اونجا 9 تا گروگان هست
هيچکس نمي تونست بهم بگه آيا آندره هم جزو اوناها بوده؟
آيا اون يکي از گروگانها بوده؟ آيا فرار کرده؟
هيچکس نمي تونست بهم بگه
وقتي من به معرکه رسيدم با زن جواني که افسر پليس بود ملاقات کردم
که با مردي داشت صحبت مي کرد که يک کت سفيد پوشيده بود
اون «عيسي» سخنگوي تروريست ها بود
عيسي خواسته هاش رو بريده بريده بيان مي کرد
اون خيلي خونسرد و بسيار مصمم بود
و به وضوح متعصب نسبت به اعتقاداتش
تروريست ها اطلاعيه اي رو به دست پليس رسوندند
که در اون درخواست آزادي بيش از 200 زنداني انقلابي از
زندان هاي اسرائيل، آلمان و جاهاي ديگر رو خواسته بودند
اگر اين خواسته تا ساعت 12 ظهر انجام نمي شد
گروگان ها اعدام مي شدند
و تا ساعت 12 چي ميشه؟
اونها گفتند ساعت 12 ظهر شليک خواهند کرد
من اونموقع قطعا اين حرف رو جدي گرفتم چون اونجا زير تهديد اسلحه شون ايستاده بودم
جايي که تمام مدت 2 يا 3 تا مسلسل به سمت من نشانه رفته بودند
و سرکرده تروريست ها يک نارنجک دستي توي دستش داشت
والتر ترگر شهردار دهکده المپیک
خب من ناچار بودم اين حرف رو جدي بگيرم
وقتي اون با من درحال بحث کردن بود تمام مدت اون نارنجک دستي رو داشت
يکنفر داره داخل ميشه
مذاکره کننده ها هيچ چيزي درباره تروريست ها نمي دانستند
غير از چيزي که ديده بودند
هربار تنها سه نفرشون قابل مشاهده بودند
عيسي سرکرده گروه، که صورتش رو با واکس کفش سياه کرده بود
توني، دومين نفر فرماندهي که کلاه کابوي برسر داشت و معمولا در پنجره طبقه اول
و مرد ديگري که مقابل درب بالکن نگهباني مي داد
عيسي به مذاکره کننده ها گفته بود
که دومين اسرائيلي هم هنگامي که سعي مي کرده به اسيرکننده اش غلبه کنه
گلوله خورده و کشته شده
سرکرده تروريست ها نپذيرفت که هويت مرد کشته شده رو بگه
يا اجازه خارج کردن جسدش رو بده
تا زماني که تمام زندانيان سياسي مورد اشاره توي اطلاعيه آزاد نشده باشند
من و گروه فيلمبرداري تمام اون روز طولاني رو
با نگاه کردن به اون پياده روي کوچيک اون پايين به پايان برديم
سکوت محض
جرالد سيمور گزارشگر خبري آي.تي.ان
و به یک معنا، شما داشتين از توي کابين خلبان اون پائين تمام اتفاقات جهان رو تماشا مي کردين
ما تمام راديوها و ايستگاه هاي تلويزيوني رو روشن کرديم
تا کمي اطلاعات بدست بياريم
بعد ساعت 9 صبح من پي بردم که آندره هم يکي از گروگان هاست
مرداني که داخل اتاق هستند عبارتند از
يوسف رومانو 31 ساله
وزنه بردار اسرائيلي در رده ميان وزن
ديويد برگر، 26 ساله در رده سنگين وزن
زيف فريدمن، يک 26 ساله ديگه وزنه بردار در رده 50 کيلوگرم
اين مردان قوي آنجا نااميدانه زير تهديد مسلسل هاي دستي نشسته اند
اليزر هالفين، 24 ساله يک کشتي گير آزاد که توي اون اتاق هست
مارک اسلاوين 18 ساله يک کشتي گير يوناني_رومانيايي
و ديگر مقامات همراه يوسف گاتفرند، يعقوب اسپرينگر
آندره اسپيتزر، کهات شور و آميتزر شپيرو
ما يک وضعيت داريم
در اسرائيل، جمعيت عامه مردم با اخباري تکان دهنده از خواب برخاست
درخواست آزادي 200 عرب هم اکنون بدست اسرائيل رسيده است
دولت اسرائيل بي معطلي روشن کرد
که بنابر خط سياسي آنها هيچگونه معامله اي با تروريست ها رخ نخواهد داد
گولدا مي ير نخست وزیر اسرائیل 1969- 1974
اگر ما اين موضوع را بپذيريم ديگر هيچ اسرائيلي در هيچ کجاي دنيا
براي زندگي خود احساس امنيت نخواهد کرد
این بدترین نوع باج خواهی است
همون موقع من دستيار وزير «گنشر» بودم
البته وزير هم شوکه شده بود
ژنرال اولريخ وگنر
او مي خواست که وزير داخلي بايرن رو ببينه
چون او مسئول بود
خب ما يک دولت فدرال هستيم
بنابراين اونها با همديگه حرف زدند و تصميم گرفتند به دهکده المپيک برن
به لحاظ سياستمداران و افراد برجسته اي که به اونجا آمدند
اينطور بنظر من اومد که اونها هيچ برگي براي مذاکره در دست نداشتند
همونطور که اونها اساساً متوجه نشدند اول، چطور پاسخ بدن
و دوم، اينکه ذهنيت آدمهايي که با اونها سروکار دارند چيه
درباره فلسطيني هايي که تنها اونجا ديدند اين احساس وجود داشت
که اونها متهم بودند و به اونها ديکته مي شد که چکار بکنند
وقتي براي من روشن شد که مذاکرات بي ثمر بود
من به رهبرشون گفتم
تو تاريخ معاصر ما رو مي دوني
آلمان ها چه بر سر يهودي ها آوردن
تو بايد متوجه باشي که اين قضيه وضعيت رو در اينجا مشخصاً سخت تر مي کنه
من گفتم: چرا نميزاري اونها برن و من رو بجاشون نمي گيري؟
اما او نپذيرفت و رد کرد
در اقدامي به نمايندگي از هردوي اينها فدرال و دولت باواريا
اينجانب به تروريست ها مبلغ نامحدودي پول پيشنهاد کردم
در عوض آزادي گروگان ها
این پیشنهاد رد شد
اونها گفتند: مسئله هيچکدوم اينها نيست نه پول و نه گروگان جايگزين
مسئله تنها موضوع 200 زندانيه
پيتر جنينگز داخل دهکده است
و با چشم خودش داره اين جريان رو مشاهده مي کنه
جيم، من تقريباً يک راست
بالا سر ساختمون اسرائيلي ها هستم
اين شماره به زودي مشهور ميشه اين ساختمان شماره 31 هست
اون توي بلوار کنليشتراس هست
بنظر مي رسه که تائيد شده
هر چند تائيد شدن هرچيزي امروز مشکله
تائيد شد که اين چريکها از يک گروه دست چپي بسيار تندرو هستند
گروهي که «سپتامبر سياه» ناميده ميشه
هيئت ها پيوسته مي رن اون جلو
جمعيت اينجا منتظرند اما بدون ترديد
حال و هوا داره عصبي و هيجان زده تر ميشه
اونها براي ظهر يک ضرب الاجل معين کردند
که فقط يک ساعت و 15 دقيقه تا پايانش مونده
گفته ميشه که اونها قصدشون بود تمام گروگانهاشون رو اون موقع بکشند
اونجا افراد ديگه اي هم درگير قضيه شدند
يکي از دوستان من عضو شوراي عرب بود
و او هم براي مذاکره آمد
تصور کلی من این بود که
اونها واقعاً باور داشتند که امکان پذيرفتن خواسته هاشون مهيا ميشه
به نظر من، از نقطه نظر سياسي اين 99.9 درصد بعيد بود
من فکر ميکردم و هنوزم فکر مي کنم که اسرائيلي ها ترجيح مي دادند اجازه بدن
تمام ورزشکاران تيمشون کشته بشن تا اينکه اجازه بدن اين اتفاق بيافته
من سعي کردم اين چيزها رو براي عيسي توضيح بدم
اما او نسبت به من بسيار دير باور و بي اعتنا بود
اسرائيل مصمم باقي مانده بود که هيچ معامله اي با تروريست ها رخ نخواهد داد
اما براي زمان خريدن مذاکره کننده ها به عيسي دروغ گفتند
گفتند که آنها هنوز منتظر دريافت يک پاسخ قطعي از طرف اورشليم هستند
آنها از سرکرده تروريست ها خواهش کردند تا ضرب الاجل سر ظهرش را به تعويق بياندازد
عيسي تنها با يک تهديد جديد پاسخ داد
هر يک ساعت يکي از اسرائيلي ها مقابل چشم همه کشته خواهد شد
تا زماني که درخواست هاي آنها برآورده نشده باقي مانده باشد
فکر مي کنم، ما کمي ساده لوح بوديم و وزير هم همينطور
دولت آلمان اون موقع فکر کرد
مي تونه با تروريست ها مذاکره کنه
داشتند فکر مي کردند که مي تونن با اونها صحبت کنند
و متقاعدشون کنند تا اسرائيلي ها رو رها کنند
اما هيچ راهي وجود نداشت
بنابراين وقتي زمان به ظهر نزديک مي شد فکر اين که
تقريباً ظهر شده آيا اونها قصد دارن بکشنش؟
اين يخورده مثل حالت مردن بود
اهميت ثانيه ها قبل از آنکه اتمام حجت مرگبار به پايان برسد
مذاکره کننده ها عيسي را متقاعد کردند تا با يک تمديد موافقت کند
ضرب الاجل حالا، ساعت 5 عصر به وقت مونيخ و ظهر به وقت نيويورک است
حالا اينجا در مونيخ ساعت 1:25 دقيقه است
حدود سه ساعت و نيم به پايان ضرب الاجل بعدي باقيست
همين حالا کمیته المپیک اسرائیل در اورشلیم نام دومين مرد کشته شده را مشخص کرد
يوسف رومانو، يک وزنه بردار رده وزن متوسط 31 ساله
من حتي واسه يک ثانيه نمي تونم باور کنم که همسرم ديگه رفته
ديروز يک کاست بدستم رسيد
اون توش براي همه «سال نو يهودي مبارک» گفته بود
برادرش، بچه ها
خيلي از مردمي که با من توي خيابون يا سرکار آشنا ميشن
شلوميت رومانو
وقتي اونها در مورد من مي شنون و اينکه من همون دختر
يوسف رومانوي مونيخ هستم
اونها ميگن: اوه! ميدوني وقتي که کوچيک بودم
پدرت رو تحسين مي کردم و پدرت اينجور بود يا اونجوري بود
تمام مواقع من داستانها و چيزهاي جديدي مي شنوم
درباره پدرم
اينجوري من مي شناسمش
البته، معلومه کافي نيست
مثلاً، من نمي تونم صداش رو تصور کنم
من نمي تونم در حالي که اسمم رو صدا مي زنه تصورش کنم
اونها گذاشتن يوسف رومانو از خونريزي بميره درازکش افتاده بين تمام دوستانش
تا هشداري باشه که اگر هرکي بخواد اسلحه يکي از فلسطيني ها رو از دستش دربياره
اين اتفاق براشون خواهد افتاد
هيچ کس حق نداره چنين کاري بکنه
از يک نظر، من از عيسي خوشم نيومد بخاطر کاري که داشت انجام مي داد
اما اگه جاي ديگه اي باهاش آشنا شده بودم مي تونست ازش خوشمم بياد
اون خشن نبود. من حتي مي تونستم به اون و حرفش اعتماد کنم (که نکردم) و
نه هموطن هاش و شرکاش
والتر ترگر شهردار دهکده المپیک
اونها مثل اين بودند که ما تو آلماني چي بهش ميگيم؟
Galgenvogel. کسی که سزاوار است به دار آویخته شود
اما عيسي با اونها خيلي فرق داشت
ما فقط مذاکره نمي کرديم که چطور به قضيه رسيدگي کنيم
بلکه ما داشتيم نمي خوام اسم فلسفي روش بزارم
اما ما داشتيم همينطور به اعماق تمام چيزها مي رفتيم
من گفتم چرا داري اين کارو مي کني؟
اون گفت، ما براي شما متاسفيم شما بازيهاي المپيک خوبي درست کردين
اما شما به ما يک ويترين ارائه کرديد
و ما ناچاريم از اين ويترين استفاده کنيم تا توانايي هامون رو نشون بديم
به چندين ميليون يا حتي ميليارد نفر از مردم دنيا
که دارن بازيهاي المپيک شمارو تماشا مي کنند
مارک اسپيتز ستاره شناي آمریکا
کسي که در اين مسابقات المپيک برنده هفت مدال طلا شد
مدت کوتاهي پس از وقوع اين درام تلخ تحت سنگين ترين تدابير حفاظتي قرار گرفت
درعرض چند ساعت، اسپيتز سوار بر هواپيمايي عازم به خانه به زور از آلمان خارج شد
اسپيتز يک يهوديه، و بيم اون ميرفت که يک نيت ممکن بود حمله کردن به اون باشه
تظاهرات خودجوش در محکومیت حمله در سراسر جهان
آنجا هتک حرمتي که اتفاق افتاد آن بود که آرمانهاي المپيک، برادري و صلح
به طرز بسيار شرم آورانه اي نابود گشته بود
اما طي روزي که گذشته بود همچنان احساسي رو به رشد از خشم
متوجه کميته بين المللي المپيک شد
بخاطر امتناع از توقف بازی ها در پرتو آنچه اتفاق افتاده بود
کميته المپيک در اون موقع بسيار متکبر و گستاخ بود
بسيار گستاخ
اونها احساسشون اين بود که چيز وحشتناکي اتفاق افتاده، اما خب هيچ ربطي به ما نداره
ويلي دوآم رئیس کمیته برگزاری المپیک
اعلام کرده است که بازی های المپیک ادامه خواهد داشت
در نتيجه از همين ساعت، بازي هاي بيستمين دوره مسابقات المپيک، ادامه پيدا مي کنه
اين پخش زنده و مستقيمه که همين حالا دارين تماشا مي کنيد
و حالا ما داريم ميريم از پنجره يه نگاهي بياندازيم
که پشتش، در همين دقايق هشت يا نه جان انسان وحشت زده
زنداني شده اند
درخواستهاي بسياري طرح شده اند همين حالا يکي اونجاست
و اين اتفاق بارها و بارها و بارها تکرار ميشه
در باز ميشه، يه کله مياد بيرون تا ببينه اون بيرون چه خبره
درحدود 200 متر اونطرف تر از جايي که ساختمان هست، يک حوضچه وجود داره
مثل يک استخر شناي رسمي نيست اما درياچه خيلي دوست داشتنيه با چند اردک
جايي براي درازکشيدن ورزشکارها و آفتاب گرفتن
اين کاريه که اونها دارن انجام ميدن همين حالا، دارن آفتاب مي گيرن
اونها شنا مي کنند، با ورزشکارهاي کشورهاي ديگه درباره تکنيکهاشون حرف مي زنند
و هنوز اين اتفاق شوم و وحشت آور محوطه داخل دهکده را فراگرفته
اونجا آدمهايي اطراف مسيرهاي تمرين در حال دويدن بودند
با خودم فکر کردم، درسته که شما چهارسال براي اين بازيها تمرين کرده بودين
اما اين بنظر اشتباه بود
يکجور خودخواهي بود کمي زشت و ناپسند بود
که در جو و فضاي باقي دهکده وجود داشت
من چيز زيادي از مذاکرات نشنيدم
وقتم رو صرف نگهباني اون بيرون مي کردم
اما بعد از مدتي خلاص شدم و رفتم داخل اتاق
همون جايي که اسرائيلي ها نگهداري مي شدند
يکي از بچه هامون رو پيدا کردم، با يه اسرائيلي نشسته بود و اسلحه اش هم کنارش بود
ما شروع کرديم به گپ و گفت با اسرائيلي ها
و براي همديگه قصه ها و لطيفه ها گفتيم
اما بعد رهبرمون ناگهاني وارد شد و بهمون دستورداد: تمومش کنين
اون نمي خواست ما با اسرائيلي ها زياد حرف بزنيم
محض احتياط اينکه يه وقت اونها سعي نکنند مارو احساساتي بکنند
و تلاش کنن براي فرار
آلماني ها آنزمان تصميم گرفتند که زمان آن فرارسيده که آنها
ابتکار عمل رو بدست بگيرند
غذا آورده شده بود
نه فقط به اميد اينکه گروگانها غذا بخورند
بلکه به اندازه اي زياد آورده بودند که هيچ مردي به تنهايي نتونه اونها رو حمل کنه
پليس اميد داشت که بيشتر از يک چريک براي بردن پنج تا جعبه بيرون بيان
تا بشه بريزن سرشون و بهشون غلبه کنند
اميد دوم اين که سرآشپزها دسترسي بدست بيارن و تعداد عربهاي داخل ساختمان رو بشمارند
سرآشپزي درکار نبود این رئیس پلیس بود
آقاي شرایبر و خود من
همراه دو پليس ملبس به لباس سرآشپزها به عنوان آشپز
ايده اين نبود که غذاها رو مسموم کنيم
ايده اين بود که يکي از ماها
بتونه بره داخل اتاق
چون اون موقع هيچکس نمي دونست تعداد تروريست ها چند نفره
اين حقه هيچ اثري نکرد
مذاکره کننده ها به سفير اسرائيل که در انتظار خبر بود گزارش دادند
که نقشه آنها شکست خورده است
سفير اسرائيل مجدداً تکرار کرد که هيچ معامله اي درکار نخواهد بود
سفير اسرائيل داشت تماشا مي کرد باهمديگه، همراه من
که چه اتفاقي داره مي افته و او اصلا در اين مورد خوشحال نبود
او (سفير) از اتاق زد بيرون و يک تلفن خواست
و به نخست وزيرشون تو اسرائيل تلفن کرد
ژنرال اولريخ ويگنر
اسرائيلي ها، اونها مي خواستند که يک تيم بفرستند
که البته اين درخواست توسط دولت آلمان رد شد
نخست وزير يه بحث طولاني با صدراعظم «برانت» داشت
و من يادمه گزارش نخست وزير مي گفت
که صدراعظم نپذيرفته هيچ تيم اسرائيلي
به آلمان بياد و عملياتي انجام بده
زوی زمیر، رئیس موساد 1968-1974
و احساس عمومی این بود که اگر آلمان... پدافند، ارتش، هر کسي
مي خواد اين رو خودش برعهده بگيره
اونها قادر هستند که اين کار رو به خوبي تو آلمان انجام بدن
و هيچ ضرورتي براي فرستادن يک گروه اسرائيلي نيست
اون زمان من رئيس موساد بودم
و «موشه دايان» با نخست وزير صحبت کرد
اونها اصرار کردن که بهتره من برم و اونجا حاضر باشم
تا ببينم که آلماني ها چطور اين عمليات رو انجام ميدن
زوی زمیر، بلافاصله به مونيخ پرواز کرد
و همان شب زود رسيد
تقريباً 11 ساعت بعد از آغاز بحران
کميته المپيک درنهايت در برابر فشارهاي شديد بين المللي سر خم کرد
و بازي ها را به حالت تعليق درآورد
برخي از مسابقات ادامه پيدا مي کنند به آنها اجازه داده شد تا به اتمام برسند
اما همان زمان بازيها به حالت تعليق درخواهند آمد
ساعت 10 صبح فردا در استاديوم بزرگ المپيک
مراسم تشريفات يادبودي براي دو مرد درگذشته برگزار خواهد شد
بازيهاي المپيک تا سرحد سکوت مطلق کاهش يافته
و يک کله به طرز آزاردهنده اي بيرون در کنجکاوي مي کنه
يک چيزي بايد اتفاق بيافته
يک جورهايي مثل اين بود که
دان شيلون تلويزيون اسرائيل
يه وضعيت سوررئال عجيب و غريب
که توش ما خبرنگارها با هر جور دوربين دم دست
اين رويداد رو احاطه کرده بوديم
دوربين هاي بي پايان در هرسوي دهکده المپيک
اين يه داستان بزرگ براي خيلي از رسانه ها و ايستگاههاي تلويزيوني در سرتاسر دنيا بود
منظورم اينه که، چنين رويدادي اونهم تو نقطه اوج بازيهاي المپيک
و شايد حتي بعضي از ايستگاههاي تلويزيوني
با رويکرد بسيار بدبينانه به اين قضيه
مي گفتند: وااااي! حالا چه مخاطبي بدست خواهيم آورد
در پايان يک بعدازظهر دوست داشتني تابستان دعا خواندن همچنان ادامه دارد
فقط تا نيم ساعت ديگر ضرب الاجل منقضي خواهد شد
قطعاً داد دستهاش رو ببندند من ديدمش
اواخر بعد از ظهر من ديدم که اون پنجره باز شده بود
همون آپارتمان که اونها گروگانها رو توش نگه داشته بودند
و من «آندره» رو جلوي پنجره ديدم
اونها ازش پرسيدند آيا همه اونجا روبراهند؟
و وضعيت باقي گروگانها چطوريه؟
آندره گفت: همه روبراهند غير از يک نفر
وقتي آلمانها پرسيدند اون يک نفر کيه و چي به سرش اومده؟
من ديدم که بهش اجازه ندادند در جواب چيزي بگه
بعد يکي از فلسطيني ها با قنداق تفنگ بهش ضربه زد
کشيدنش کنار و اونها پرده ها رو بستند
و اون واقعاً آخرين بار بود که من آندره رو ديدم
بعد از اون آقاي گشنر گفت
مي خواد مستقيم با گروگانهاي اسرائيلي گفت و گو بکنه
بعد آقاي شرايبر گفت اونم مي خواد همراهش باشه
اونها گفتند: نه! شماها مامور پليس هستين شماها اجازه داخل شدن ندارين
من گفتم: خيلي خب! پس من بيام سپس ما رفتيم اون بالا
و بايد بگم احساس وحشتناکي بود
يکنفر به يک صندلي بسته شده بود
و بقيه هم در دو سمت به همديگه بست شده بودند
و بعد اوني که کشته شده بود
دراز افتاده بود اونجا
ديوار پوشيده از خون بود
من هرگز قادر نخواهم بود که اون چهره ها رو فراموش کنم
مملو از وحشت اما همينطور اميد
بعد ما يک گفتگو داشتيم
و اون...گفتگو
کاملا پوشيده شده بود از
حالت بسيار افسرده گروگان ها
آنها آرزو داشتند
به نتيجه گيري برسيم که حدالامکان جونشون رو نجات بده
اما اونها در اين زمينه زياد پشت گرم نبودند
اينجا گزارشي هست منسوب به «ويلف بريمسلي» از آسوشيتدپرس
که ميگه: يک ستوان پليس بهش گفته ساعت 5
حدود 29 دقيقه از حالا به وقت مونيخ
يک تيم داوطلب از مامورين پليس که لباس ورزشکارها رو پوشيدند
به مرکزفرماندهي تيم المپيک اسرائيل يورش خواهند برد
و تيراندازي خواهند کرد
اينها تيم داوطلب پليس 38 يا نگهبانان مرز غربي آلمان هستند
به دلیل قوانین بسیار پیچیده
به ارتش آلمان اجازه مداخله کردن داده نشده
شما اونجا يه ورزشکار رو مي بينيد که يک کيسه برزنتي دستشه
که به وضوح مشخصه توش يک مسلسل هست
کمیسر پلیس، آقای شرایبر
چندتا مامورپليس رو انتخاب کرد مي دونين
و ازشون پرسيد
تا حالا با تفنگي، چيزي شليک کردين؟
همين و همين اونها هيچ آموزشي نداشتند، هيچي
جيم، حالا اينجا يک دسته بزرگ و زياد از مردان امنيتي
با يونيفرم ورزشکارها
در جهت هاي مختلف در حال حرکتند
من نمي خوام اينجا يه داستان الکي ببافم
اما بنظر مياد، در اين نقطه مثل شروع يک قشون کشي مي مونه
نقشه واسه ما اين بود که از ساختمان بالا بريم روي پشت بام
ساختمان کلنيشتراس
و از مجراي تهويه هوا بريم پائين
و هنگامي که به موقعيت رسيديم قبل از شروع حمله
منتظر شنيدن کلمه رمز «آفتاب» از طرف سربازرس باشيم
اينجوري قراربود گروگانها رو نجات بديم
با احتياط روي پشت بام راه مي رن
به اميد اينکه (صداي راه رفتن) در اتاق هاي پائيني شنيده نشده باشه
مي بينيد که اين دو مرد چقدر نزديکن شيش متر هم نميشه
مي بينيد که اون مياد بيرون و چهار دست و پا مي شينه
واسش بهتره که بالا سرش رو يه نگاهي بکنه
خارج از استودیوی ما در اینجا و اطراف دهکده المپيک
يک جمعيتي از مردم در حدود 75.000 تا 80.000 نفر
جمع شدند و منتظر نتيجه اين قضيه هستند
حالا آلماني ها دارن به ساختمون هجوم ميارن
و در تلاش هستند تا اسرائيلي ها رو نجات بدن
اينطور بنظر ما مياد که ضرب الاجل تا کمتر از يک دقيقه ديگه فرا مي رسه
پيتر، کلا چيزي داري که گزارش بدي؟
تکاوره (چريکه) خيلي عصبي تر از تمام اين مدت بنظر مياد
و از اينجا بنظر مياد قطعاً نگرانه و تند تند حرکت مي کنه
شايد بخاطر اينکه اونها احساس مي کنند يه چيزي نزديکه که اتفاق بيافته
يه بار ديگه يه هيئت اينجا صاف زير ساختمون هستند
و عرب نگهبان نه اون که توي بالکنه
بلکه از داخل پنجره کمي بالاسر عيسي داره باهاش مذاکره مي کنه
حالا ما يه تايم چک رسمي داريم
ساعت پنج هست اين پايان ضرب الاجله
يورشي که قرار بود اتفاق بيافته ممکنه تو هر لحظه انجام بشه
ما صبر کرديم و صبر کرديم اما اسم رمز «آفتاب» هرگز گفته نشد
چون يه تيم فيلمسازي درست در مقابل ما اونجا بود
سمت شرق ساختمان
که تمام اتفاقاتي که رو پشت بام مي افتاد رو داشت به طور زنده پخش مي کرد
بعداً ما کشف کرديم که تو هر کدوم از اتاقهاي ورزشکارها يه تلويزيون وجود داشت
و تروريست ها داشتن بصورت زنده
ما رو که آماده ميشديم تو تصوير تماشا مي کردن
خداروشکر، ما (حمله رو) تعطيلش کرديم
اگه ما حمله کرده بوديم مطمئناً اين يه حمله انتحاري (خودکشي) مي شد
اگه شما به من گفته بودين که آلمانها تو مونيخ دسترسي اين رو نداشتند
جرالد سيمور سرويس خبري آي.تي.ان
که يه جوخه واکنش سريع آموزش بدن فکر مي کنم، حرفتون رو باور نميکردم
چون در سال 1972 همه کاملاً مبهوت و حيرت زده از
اسطوره مطلق يک آلمان کارآمد و بي رحم بودند
چهارده دقيقه به 6 بعدازظهر به وقت مونيخ
به ما گفته بودن اجازه ندين وضعيت بيشتر از 24 ساعت ادامه پيدا بکنه
چون از نظر رواني بيشترين زماني بود که مي تونستيم بگيريم
گفته بودند اگه تا اون موقع دولت اسرائيل هنوز آزاد کردن زنداني ها رو نپذيرفته باشه
درخواست يک هواپيما بکنيم
تا ما و گروگان ها رو به هر کشور عربي که خواستيم ببره
ساعت 6 بعدازظهر، فلسطيني ها يک موضوع جديد رو درخواست کردند
اونها يک هواپيماي جت دوربرد خواستند
تا اونها و گروگانهاشون رو به يک کشور عربي نامشخص ببره
اما دولت آلمان و کميته سازماندهي
تصميم گرفتند که بهيچ وجه به ما اجازه ندن
تا بزاريم خارجي ها مهمانان رو از کشور بيرون ببرند
اونها (اسرائيلي ها) بعنوان ميهمان به بازيهاي المپيک آمده بودند
نتيجه نهايي منجر به اين شد که ما اين تصور رو به تروريست ها بديم
که ميگذاريم اونها پرواز کنن و برن
اما به هر شکلي سعي کنيم اونها رو بکشيم
يا زنداني و دستگيرشون کنيم
قبل از اينکه اونها بتونن کشور رو ترک کنند
هدف ما کشاندن مذاکرات
تا از پا درآوردن تروريست ها
و سعي در ايجاد بهترين زمان براي آزاد کردن گروگان ها بود
مقصود ما اين بود
برگزارکننده هاي مسابقات طبيعتاً مي خواستند که بازي ها
در اولين فرصت ممکن از سر گرفته بشن
ما مجبور بوديم يه راه حل پيدا کنيم چه از اين روش يا يکي ديگه
برداشتن اين قضيه از ترکيب المپيک
زوی زمیر، رئیس موساد 1968-1974
به منظور اينکه بازيهاي المپيک اجازه ادامه داشتن پيدا بکنه
مقصود اصلي اونها اين بود
تيم اسرائيل و نجات دادنش
واسه اونها اولويت دوم بود
اعضاي گروه تصميم گرفتن واسه اينکه چيزي رو امتحان بکنن
اونها رو به فرودگاه عمومي مونيخ ببرند
من گفتم، گوش کنيد، اين ديوانگيه ما يه فرودگاه ديگه داريم
که يک فرودگاه عمومي نيست
بنابراين من پيشنهاد کردم تا فورستنفلدبروک رو هدف قرار بديم
نقشه پليس حول محور چنين چيزي بود يک بوئينگ 727 بعنوان تله
با موتور روشن روي حالت آرام سمت چپ روي باند پرواز
که مسافرينش يک جوخه داوطلب از مامورين پليس باشن
با لباسهاي مبدل خدمه پرواز
فلسطيني ها و اسرائيلي ها با هلي کوپتر پرواز مي کنن و ميان داخل فرودگاه
وقتي عيسي و جانشينش رفتن تا هواپيما رو بازرسي کنند
خدمه قلابي اونها رو مغلوب مي کنند
در همین حال، پنج تک تيرانداز مستقر در برج مراقبت و اطراف فرودگاه
به روي تروريست هاي باقي مانده آتش خواهند گشود
و خودروهاي مهاجم به سرعت گروگانها را نجات خواهند داد
تنها پنج تک تيرانداز آنجا وجود داشت چون پليس هنوز براين باور بود
که در مجموع 4 يا 5 تروريست وجود دارد
اين پيتر جنينگز هست در دهکده المپيک
دهکده المپيک در سطوح جورواجوري ساخته شده
و در زیر ساخت 31 و در زیرساخت تمام ساختمان ها در اینجا
شبکه اي از راه ها وجود داره
اون کوچه راهروها، حالا براي داخل آوردن يه
نیروی امنیتی نسبتا عظیم از جمله خودروهای زرهی استفاده شدند
و همين يه خورده قبل هاوارد کاسل
متوجه شده که تحرکات قابل توجهي
در مدت 25 تا 30 دقيقه اخير اونجا اتفاق افتاده
کلي تحرکات همراه با سرآسيمگي اونجا بود ماشين ها رو تندي خاموش کردند
و حالا ما يه راهرو يا خيابان خروجي داريم
تا در دسترس عرب ها باشه
بايد معامله انجام شده باشه و اونها بايد بيرون اومده باشن
مثل چيزي که حالا بنظر ميرسه
خب حالا فقط سکوته و انتظار
من احساس وحشت از چيزي نداشتم
احساس نگراني کردم هر کس ديگه اي هم بود مي کرد
از شکست خوردن مي ترسيدم
فلسطيني ها و اسرائيلي ها قرار بود با هلي کوپتر
به فرودگاه «فورستنفلدبروک» پرواز بکنن
اما اونها چطور مي خواستند خودشون و گروگانهاشون رو به هلي کوپترها
که در حاشيه دهکده قرار داشتند برسونند
اونها تصميم گرفتند از طريق پارکينگ زيرزميني تا اونجا رو پياده طي کنند
پليس فرصت شبيخون ديگري يافت
و تيراندازان ماهري را آنجا قرارداد
اما عيسي اصرار کرد که اول مسير رو بررسي بکنه
بنابراين ما اونجا قدم زنان راه افتاديم
همراه يکي از تروريست ها که با يه مسلسل پشت من بود
و اون موقع، چندتا از مردان مسلح پليس آلمان
در خيابان هاي فرعي دراز کشيده بودند
و وقتي که ما نزديک شديم اونها خزيدن و ازمون دور شدن
بنابراين تروريست ها بلافاصله پي بردند که اونجا خطرناکه
و تصميم گرفتند که به جاي پياده رفتن از يک اتوبوس استفاده کنن
تروريست ها اسرائيلي ها رو آوردند تو راهروي پائين
داخل يک پارکينگ زيرزميني و سوار اتوبوس کردند
رابرت تامپسون، 24 ساله بازيکن واترپولوي کانادايي
رفتن اونها رو ديده بود
خب اونها هفت تاشون رو آوردن بيرون
و اون هفت تا اسرائيلي رو چپوندن تو اتوبوس
و بعد اون برگشت داخل و بعد چند تاي ديگه رو آوردن بيرون
تو اين فاصله، يه بابايي با يه مسلسل مقابل اتوبوس ايستاده بود
و همه چيز رو تماشا مي کرد
تروريست ها اونهمه اسلحه داشتند اسرائيلي ها چيکار داشتن مي کردن؟
اونها دست بسته بودند
دستهاي اون ها رو از جلو بسته بودند
بعلاوه اينکه دستهاشون رو اينجوري هم بسته بودن
که با طنابهايي که اطراف پشتشون داشتن اينجوري همشون به هم بسته شده بودن
اولين مردي که خارج شد همون بود که کلاه کتان سفيد سرش داشت
اون زد بيرون و سمت هلي کوپتر اول رفت
و با يه چراغ قوه کاملاً همه چيز رو بررسي کرد
اون داخل، خارج، جلو، پشت و وسط هلي کوپتر، همه رو بررسي کرد
و وقتي که ديد همه چيز به نظر درست مياد
اون علامت داد، و چهارتا از گروگانها در حالي که دستهاشون از جلو بسته شده بود
شروع کردن به جلو آمدن
و پشت سرشون يه چريک عرب بود
با يکجور اسلحه توي دستش
يه تجربه کاملاً ترسناک بود
مثل يکي از فيلمهاي جيمز باند نبود کاملاً واقعي بود
رسيدن به هلي کوپترهاي در حال انتظار يه چيزي کمتر از 5 دقيقه زمان مي برده
اما توي همون 5 دقيقه زمان يه بخش مهم از اطلاعات
به شکل ناگهاني فاش شده
اونجا چهارتا چريک نيست، نه حتي پنج تا مثل چيزي که پليس باور داشت
اونها هشت نفر هستند و فقط پنج تيرانداز ماهر پليس
توي فرودگاه فورستنفلدبروک منتظرشون هستن
ما درست بالاسرشون کنار پنجره ايستاده بوديم
همينطور که دوستهامون رو دست بسته از اتوبوس به سمت هلي کوپترها مي بردند
تروريست ها تفنگ بدست اونجا ايستاده بودن
و اينطور به نظر ميرسيدن که احساس ميکردن دارن نقش قهرمان رو براي دنيا بازي مي کنند
تمام اون اطراف پر از نور فلاش عکاس ها شده بود
من احساس تلخي داشتم
اين که يه فيلم سينمايي نيست
اينها مردم ما هستن که داريم راجع بهشون حرف مي زنيم
دوتاشون قبلاً به قتل رسيدن و اونها داشتن ازشون يه شو مي ساختند
يکي از هلي کوپترها حالا رهسپار فضاي خارج از محوطه المپيک شد
بيرون و بالاي استاديوم اصلي جايي که نيمي از چراغ ها روشن هستند
دومين هلي کوپتر هم حالا به دنبال اون ميره
و در اطراف اين برج فوق مرتفع بزرگ المپيک
به حرکت درمياد، همينطور که اونها دارن
ما رو به سوي مقصدي ترک مي کنند که البته هنوز نمي دونيم کجا
و ما به همراه تيم آلمان ها
به سمت هلي کوپتر سوم رفتيم
هلي کوپتر سوم همين الان از سمت راست ما داره حرکت مي کنه
درست بالاي دهکده المپيک
حالا در حال گذشتن از بالاي استاديوم اصليه
تمام چراغهاي محوطه المپيک روشن هستند
محوطه المپيکي که حالا براي بيشتر از يک هفته
محل صفا و رفاقت بوده
دهکده المپيکي که عليرغم وجود بحران هاي سياسي، محيطي شادمان داشته
و حالا امروز بخاطر اين تراژدي
کاملاً در هم شکسته شده
همين که ما پرواز کرديم
اين احساس بهمون دست داد که تله اي در انتظار ماست
بنابراين ما شروع کرديم به آماده کردن خودمون
به ما گفته شده بود که در صورت وقوع يک شبيخون بجنگيم
با تمام توانايي هامون درست انگار تو ميدون جنگ هستيم
به ما گفته شد هر کاري که لازمه بکنيم
تا از خودمون و عملياتمون دفاع کنيم
تک تيراندازان ماهر که ارتباط بي سيم هم نداشتند
هنوز نهايتاً فقط انتظار پنج تروريست را مي کشيدند
کسي از دهکده المپيک فکر نکرد تا به اونها اطلاع بده
که حالا مي دونيم اونها قراره هشت نفر باشند
ما سريعاً به داخل ساختمان اصلي خزيديم
رفتيم به طبقه دوم
اونجا تاريک بود محل تاريک بود
اونجا يه عالمه جمعيت در راهروها و اطراف ساختمان بودند
و هم پشت ساختمان
از پنجره ما مي تونستيم ببينيم و تماشا کنيم که دوتا هلي کوپتر
مقابل ما دارن فرود ميان
همين که هلي کوپترها
داشتند فلسطيني ها و اسرائيلي ها رو فرود مي آوردند
جوخه پليسي که بعنوان طعمه در هواپيما درنظر گرفته شده بودند
و آموزش ديده بودند وحشت کردند
راي گيري کردند تا ماموريتشان را نيمه کاره رها کنند
این کاملا و به سادگی یک ماموریت انتحاری (خودکشي) بود
و ما به اتفاق آرا راي داديم تا نيمه کاره رهاش کنيم
و اين اتفاق چند ثانيه قبل نه حتي يک دقيقه
فقط چند ثانيه قبل از اينکه هلي کوپتر فرود بياد افتاد
من به وزير گفتم گفتم، مطمئنم که
اين به کل قضيه ضربه خواهد زد
آلمان ها تک تيراندازان ماهر را روي پشت بام برج کنترل گذاشته بودند
و همينطور تک تيراندازاني روي کف زمين
اما آنها هيچ ارتباطي (بي سيم) با يکديگر نداشتند
به آنها فقط مختصراً چنين دستور تيراندازي داده بودند
هنگامي که اولين تک تيرانداز آتش گشود همگي شروع به تيراندازي خواهيد کرد
اما اونجا هيچ هماهنگي براي زدن اهداف نبود
چندتا از ما از هلي کوپترها زديم بيرون
اما بقيه با گروگان ها که حالا خيلي ترسيده بودند داخل هلي کوپتر منتظر موندن
ما به گروگانها گفتيم به نفع همه است که آرامش حفظ بشه و آروم باشن
در اين موقع رهبر گروه و يکي ديگه
رفتند تا داخل هواپيما رو چک کنند
بديهي بود که فلسطيني ها هيچ اثري از خدمه پيدا نکردند
براي همين اونها برگشتند و
شروع کردند به فرياد کشيدن
البته اونها هيجان زده هم شده بودن
همين که رهبرما از سمت هواپيما برگشت
ناگهان چراغهاي تمام محوطه روشن شد
و يه حجم عظيمي تيراندازي شروع شد
بنابراين ما همگي به سمتي که از اونجا به طرفمون تيراندازي مي شد آتش گشوديم
تيرانداز کليدي مدام در حال جابجايي از يک موقعيت
به موقعيت ديگه پشت ستون ها بود
جرالد سيمور گزارشگر خبري اي.تي.ان
وقتي تيراندازي شروع شد در حال موقعيت عوض کردن بود
و به همين دليل يه فرصت تيراندازي مهم به سمت فرمانده سپتامبر سياه رو از دست داد
عيسي موفق شد بدون صدمه ديدن برگرده و هلي کوپترها رو پوشش بده
دومين تک تيرانداز موفقيت بيشتري داشت او جانشين عيسي را حسابي مجروح کرد
تک تيراندازان سوم و چهارم به سمت شش تروريست ديگر که کنار هلي کوپترها
نگهباني مي دادند آتش گشودند
اما به شکل غيرقابل توضيحي تنها موفق به کشتن يک نفر از آنها شدند
تک تيرانداز پنجم حتي يک تير هم شليک نکرد
زيرا هلي کوپترها در مکان اشتباهي فرود آمده بودند
او (تيرانداز پنجم) خود را درست در مسير خط آتش دوستان تيراندازش
که در برج مستقر بودند يافت
مانند ديگران، به او هم جليقه ضدگلوله يا کلاه خود استيل داده نشده بود
و او خود را در موقعيت نااميدکننده اي يافته بود
همين زمان، افسر پليسي که داخل برج پشت پنجره ايستاده بود
گلوله سرگرداني به سرش خورده مغزش را متلاشي کرد و کشته شد
اونها توانايي اين کار رو نداشتند
مي تونم بهتون بگم شرط مي بندم که تک تيراندازها
بر طبق چيزي که من مي شنيدم تک تيرانداز واقعي نبودند
يکي شون روي پشت بام دراز کشيده بود
زياد از ما دور نبود
او اصلاً با تفنگ تک تيراندازها شليک نمي کرد
اما اونها نديدنش اونها اهداف رو نديدن
باور نکردنيه
آخرين جمله اي که از فرودگاه به دست ما رسيده
ميگه که، نقل قول مي کنم اونجا همه چي داره از دست ميره
و تيراندازي ها همچنان ادامه داره
اما همه چيز بنظر سردرگم مياد
هنوز معلوم نيست چي ميشه
ما نمي تونيم بگيم چه بر سر گروگان ها آمده
رهبرمون دوباره رو پاهاش ايستاده بود و داشت تيراندازي مي کرد
اما جانشينش زخم عميقي برداشته بود
من به طرفش خزيدم گلوله به دستم خورد
اسلحه من از دستم پرت شد و افتاد
من سعي کردم اسلحه او رو بردارم تا بتونم پشتيباني کنم
اما نتونستم از پسش بربيام
و من فقط اميدوار بودم که بچه هامون
و اسرائيلي ها بتونن از هلي کوپترها بيان بيرون
اما فلسطيني ها اونها رو طناب پيچي چيزي کرده بودند
بنابراين اونها نتونستن از هلي کوپترها خارج بشن
سرتاسر منطقه رو سربازان احاطه کردند
سربازان تا دندان مسلح همراه سگ ها همه رو متفرق مي کنند
ما سعي کرديم نزديک بشيم اما توسط يکي از نگهبانها که مسلسل داشت متوقف شديم
و اون گفت: جلوتر نياين
تروريست ها تا دندان مسلح اند و ممکنه شما صدمه ببينين
اما در مجموع همه چيز آنجا سردرگم بود
هر کسي که اونجاست با خواهرها و برادرهاشون
سوار ماشين هاشون شدن و خودشون رو رسوندن به محدوده
اونها جاده ها رو بند آوردن
نيروي تقويتي پليس بدترين زمان رو براي رسيدن به اونجا داشت
چون تمام اون جماعت کنجکاو هستن و هجوم دارن ميارن به منطقه
و جاده ها رو دارن مسدود مي کنند
يه سردرگمي کامل
بعد من تصميم گرفتم سعي کنم تا فرماندهي پليس رو پيدا کنم
و بعد ما گفتيم
زوی زمیر ، رئیس موساد 1968-1974
ديگه چي؟ چکار دارين مي کنين؟
بعد اون گفت که منتظره
خودروهاي زرهي از جايي نزديک مونيخ
به فرودگاه برسند
پليس فراموش کرده بود تا به خودروهاي زرهي
دستور بده که زودتر به فرودگاه بيان
و حالا تنها 20 دقيقه بعد از آغاز تيراندازي ها بود که
آنها به مونيخ بي سيم زدند تا خودروها فرستاده بشن
اما از آنجا که جاده ها با تماشاچیان انباشته شده بود
آنها نتوانستند تا يک ساعت بعد هم خودشان را به صحنه برسانند
زماني که بيشتر درگيري ها پايان يافته بود
هنوز کلامي (خبري) در کار نيست
خبري که ما واقعاً مي خوايم از گروگانها برسه
ما ازشون خواستيم اجازه بدن که به بالاي پشت بام بريم
و تلاش کنيم تا با تروريست ها مذاکره داشته باشيم
اونها در ابتدا نپذيرفتند
اما بعداً گفتند بسيار خب، اما تحت شرايط خاص
ما رفتيم بالاي پشت بام
و شروع کرديم به عربي با تروريست ها صحبت کردن
پاسخ اونها روشن بود کاملاً روشن
اونها ساختمون رو به رگبار بستند
ژنرال اولريخ وگنر
اونها به برج شليک کردند و من به وزير گفتم بهتره که دراز بکشه
و او رفت زير ميز فرمانده
خيلي مضحک بود از ديد امروز ما
يکي از تروريست ها که زنده مانده بود به سرعت برق يکراست به سمت
تک تيرانداز پنجم دويد
همين که تروريست به سمت او دويد تک تيرانداز شماره پنج
تنها گلوله شليک شده در آن شبش را
بدون هدف گيري به صورت آن مرد در حال فرار شليک کرد
با ديدن اين تيراندازي ها
نيروي تقويتي پليس که به صحنه رسيده
بي آنکه از محل دقيق تک تيراندازهاي خودشان اطلاعي داشته باشند
تک تيرانداز پنجم و خلبان هلي کوپتر را که به سرعت کنار او پناه گرفته بود
اشتباهاً بجاي تروريست ها گرفتند
و به روي آنها رگبار بستند
هر دوي آنها شديداً مجروح شدند
نيمه شب، اعلاميه اي رسمي
از طرف سخنگوي دولت آلمان رسيد
که گفته بود: تمام اسرائيلي ها نجات يافتند
و تمام تروريست ها کشته شدند
کنراد آهلرز سخنگوی دولت آلمان
خيلي خوشحالم، تا جايي که ما الان مي بينيم اين عمليات پليس موفقيت آميز بوده
البته، اين وقفه اي که
در بازيهاي المپيک افتاد مايه تاسفه
اما، منظورم اينه که اگه تمام اين قضيه حل بشه
همينطور که ما اميدواريم حل بشه يا بايد حل بشه
من فکر مي کنم بعد از چند هفته همه اش فراموش خواهد شد
آنکي اسپيتزر
مردم از همه جاي هلند داشتن بهم زنگ مي زدند تمام دوستام، همه خانواده ام
يکي از همسايه ها با يه شيشه شامپاين اومد سراغمون
آلکس اسپرينگر
و همه ما
خيلي خشنود و شاد بوديم
و فکر کنم من رفتم و خوابيدم
بعد سفير اسرائيل در لاهه به من زنگ زد و گفت
آنکي، من همين الان خبرا رو شنيدم
تبريک مي گم و همه نجات پيدا کردند
و همه روبراه هستن
در اصل اونها گفتند که تمام گروگانها در امان بودند
حالا اين گفته تغيير کرده
و يک سخنگوي المپيک گفته
ما هراسان هستيم، اطلاعاتي که داده شده بيش از حد خوشبينانه است
اين جاييه که بنظر مياد بايد بايستيم
بعد من زنگ زدم به دهکده المپيک
من هر نيم ساعت زنگ زدم و هر دفعه خبرها بدتر و بدتر ميشد
و ساعت 3 صبح بود که من گفتم
اگه ميدونين اتفاقي افتاده چرا همين حالا به من نمي گين
چون من که هرکول نيستم
من از ساعت 7 صبح منتظرم
و الان هم ساعت 3 صبح روز بعده
من فقط مي خوام بدونم چي به سر آندره اومده؟
ما يکسره مي شنويم که نشانه ها خوب نيستن
جاني کلين ممکنه اخبار خيلي بدي داشته باشه
تقريباً بعد از گذشت 2 ساعت درگيري
يکي از فلسطيني ها که زنده مانده بود
نارنجک دستي را به داخل هلي کوپتر شرقي انداخت
هلي کوپتر سوخت گيري مجدد شده بود
و در عرض چند دقیقه
هلي کوپتر و محوطه اطرافش
شعله ور شد
بصورت همزمان يکي از رفقاي تروريست ها
با يک خشاب کامل گلوله درون هلي کوپتر ديگر را به رگبار بست
و بعد تنها سکوت بود
و من به وزير گفتم
فکر کنم من بايد برم يه نگاهي بکنم و ببينم پليس چکار داره مي کنه؟
و من بعدش رفتم سمت کاپتان گروه پليسي که اونجا بود
و گفتم آيا مي خواين يه کاري بکنين؟
تو بايد افرادت رو از اونجا جابجا کني
تو بايد گروگانها رو از اونجا بکشي بيرون يا يه کاري بکني، ميدوني
و يه کاري بکني
اونها هيچ کاري نکردند او گفت: ما دستوري نداريم
اون
اون واقعاً يه داستان غم انگيز بود
ميدوني، ما و ما فقط تونستيم نگاه کنيم
و وقتي بعدش
ميدوني ميتونستي صداي ضجه هاشون رو بشنوي
ما همين الان کلام نهايي بدستمون رسيد
وقتي من بچه بودم پدرم عادت داشت مي گفت
بزرگترين اميدهاي ما و بدترين ترس هامون به ندرت تحقق پيدا مي کنند
بدترين ترس هاي ما امشب تحقق پيدا کردن
الان اونها گفتند که يازده گروگان اونجا بودن
دونفرشون در اتاق هاشون کشته شدن
صبح ديروز
نه نفر امشب در فرودگاه کشته شدند
آنها همگي از پيش ما رفته اند
آن بعدازظهر بازيها ادامه يافتند
اعضاي باقي مانده تيم اسرائيل
همراه با کشتگانشان به خانه پرواز کردند
اجساد پنج فلسطيني کشته شده
به ليبي تحويل داده شدند جايي که چون يک قهرمان برايشان تشيع جنازه گرفته شد
محمد صفادي، 19 ساله
سه تروريستي که زنده مانده بودند هرگز محاکمه نشدند
عدنان الغايشي، 27 ساله
جمال الغايشي، 18 ساله
هفت هفته بعد یک جت هواپيمايي لوفت هانزا
که در مسير بيروت به فرانکفورت بود ربوده شد
هواپيماربايان خواستار آزادي سه تروريست حادثه مونيخ شدند
طي حرکتي همراه با عجله اي زشت و بدون مشورت با دولت اسرائيل
آلماني ها سه زنداني را معامله کردند
موقعيت و شرايط حول و حوش حادثه هواپيماربايي
تا مدت هاي زيادي مشکوک به نظر مي رسيد
چرا تنها 12 مسافر با چنين هواپيماي بزرگي در پرواز بودند؟
چرا هيچ زن و بچه اي در ميان آنها نبود؟
چرا با چنين عجله اي با درخواست هواپيماربايان موافقت شد؟
براي اولين بار، يکي از فلسطيني ها که درگير ماجرا بود
نشان داده که کل ماجرا برنامه ريزي شده بوده است
برنامه اي سازماندهي شده توسط دولت آلمان براي تباني کردن با تروريست ها
آلمان ها فکر کرده بودند که با اين شيوه
از حملات تروريستي آينده در داخل کشورشان جلوگيري کرده
و شواهد شرم آور شکست خودشان در آن روز از سپتامبر را جمع و جور خواهند کرد
من فکر مي کنم
فکر مي کنم اين احتمالاً حقيقت داره، بله
مي دونين اون موقع، ذهنيت همين بود
واقعاً
هانس یوخن وگل شهردار مونیخ 1960-1972
در برابر چنين سوالي، ويلي برانت (سیاستمدار و رهبر حزب سوسیال دموکرات آلمان) مثل هميشه که به ياد دارم
هميشه چنين ژستي مي گرفت و مي گفت
من نمي تونم بيشتر از اين چيزي بگم و کاري بکنم
روز 29 اکتبر 1972 تروريست ها رسيده به ليبي
آيا تو به هيچ کدوم از گروگانهاي اسرائيلي شليک کردي؟
گفتن اين که من يه اسرائيلي رو کشتم يا نه هيچ اهميتي نداره
فکر مي کني چي بدست آوردي؟
يکي اينکه ما کاري کرديم تا صدامون
توسط دنيا شنيده بشه
اونها حرفهاي تو هستن؟
ـ البته ـ تقريباً همينه
آنها کاري کردند تا صداشون در سرتاسر دنيا و جهان شنيده بشه
که قبل از اون شنيده نشده بود
من به آنچه که در مونيخ انجام دادم افتخار مي کنم
چون اين اتفاق به نهضت فلسطيني ها فوق العاده کمک کرد
قبل از مونيخ دنيا هيچ ايده اي درباره مبارزات ما نداشت
اما اون روز نام فلسطين در سراسر جهان تکرار شد
تنها يک سال و سه ماه بود که من با آندره اسپيتزر زندگي کرده بودم
اما من اون سال رو بعنوان زيباترين و
شگفت انگيزترين سال تمام زندگي ام به خاطر دارم
اين قبر «آميتزر شپيرو» هست
او مربی تیم دو و میدانی بود
چهار تا بچه داشت يکي شون هم سن من
و اينجا قبر «کهات شور» هست
اون مربی تیراندازی بود
و «اليزر هالفين» يه کشتي گير بود
و همينطور «مارک اسلاوين» که فکر مي کنم 18 سالش بود
و اينجا مزار پدر منه
آنوک اسپيتزر
و اينجا روش اسمش نوشته شده آندره اسپيتزر
نوشته: پسر تيبور، مربي شمشيربازي
قتل توسط کشته شده توسط قاتلان
در بازيهاي المپيک مونيخ
به عنوان نماینده ورزش اسرائیل
بعد سال تولدش رو نوشته و تاريخي که به قتل رسيده
و من هميشه براش گلهاي آفتابگردان ميارم چون گل مورد علاقه اش بود